Miasteczko Galicyjskie w Nowym Sączu – przewodnik dla odwiedzających

Gdy przekraczamy bramę przy ulicy Lwowskiej w Nowym Sączu, zgiełk współczesnego miasta znika niemal natychmiast. Znajdujemy się w miejscu, w którym czas zatrzymał się na przełomie XIX i XX wieku – w epoce C.K. Monarchii Austro-Węgierskiej, kiedy ten region Europy nazywano Galicją. Miasteczko Galicyjskie, stanowiące oddział Muzeum Ziemi Sądeckiej, to niezwykła przestrzeń edukacyjno-turystyczna. Przemyślana w najmniejszych szczegółach koncepcja pozwala nie tylko zobaczyć dawne budynki mieszczańskie, ale wręcz dotknąć codziennego życia naszych przodków.

Jak powstało Miasteczko Galicyjskie w Nowym Sączu?

Rozbiory Rzeczypospolitej z końca XVIII wieku na ponad stulecie wymazały Polskę z map świata, włączając południowe terytoria kraju w granice cesarstwa austriackiego jako Galicję i Lodomerię. Choć był to czas utraty niepodległości, w pamięci mieszkańców Małopolski okres ten zapisał się stosunkowo łagodnie – głównie za sprawą autonomii regionalnej, dynamicznego rozwoju kolei oraz infrastruktury cywilizacyjnej. Pomysł na stworzenie sektora małomiasteczkowego przy Sądeckim Parku Etnograficznym narodził się po 1999 roku. Zamiast przenosić jedynie oryginalne, zniszczone obiekty, zdecydowano się na nowatorskie rozwiązanie: stworzenie „impresji małego miasteczka” w formie zrekonstruowanego układu urbanistycznego z rynkiem, wokół którego stanęło łącznie 20 obiektów wzorowanych na autentycznej zabudowie Małopolski.

Eksponowane budynki odtwarzają architekturę dawnych miasteczek, takich jak Stary Sącz, Krościenko nad Dunajcem, Lanckorona, Lipnica Murowana czy Czchów. Układ urbanistyczny dopełnia rekonstrukcja studni miejskiej ze Starego Sącza oraz kapliczka wotywna św. Jana Nepomucena. Wszystko to tworzy spójny pejzaż dawnej prowincji, w której mieszały się wpływy kultury polskiej, żydowskiej, łemkowskiej oraz austro-węgierskiej.

Co kryją galicyjskie kamieniczki? Zegary, retro fotografia i dawny dentysta

Sercem układu jest zachodnia pierzeja rynku, nad którą góruje smukła wieża zegarowa ratusza – będącego repliką dawnego ratusza ze Starego Sącza. Współcześnie w jego wnętrzu mieści się nowoczesne centrum konferencyjne, galeria wystawiennicza, kawiarnia oraz zaplecze hotelowe z 11 pokojami i apartamentem na poddaszu. Z galeryjki na wieży rozpościera się malownicza panorama całego miasteczka oraz przylegającego sektora kolonistów niemieckich.

Spacerując wokół rynku, natrafimy na ciąg żywych pracowni rzemieślniczych i rekonstrukcji historycznych lokali usługowych. W domach ze Starego Sącza urządzono działające atelier fotograficzne, w którym zwiedzający mogą wykonać pamiątkowe zdjęcie w stroju z epoki, a także warsztat zegarmistrzowski, gdzie turyści wsłuchują się w rytmiczne tykanie starych czasomierzy. Tuż obok znajduje się pracownia garncarska z kołem i piecem do wypalania ceramiki. Ogromną popularnością cieszy się również rekonstrukcja XIX-wiecznej apteki z drogerią z Lanckorony, przy której zaaranżowano przerażający, ale pasjonujący gabinet stomatologiczny sprzed stu lat.

Zwolennicy sztuki i tradycyjnego rzemiosła odnajdą swoje miejsce w domach z Krościenka i Zakliczyna. Zlokalizowano w nich ekspozycję malarstwa na szkle i rzeźbiarstwa z podsudeckiego Paszyna, pracownię galanterii drewnianej, antykwariat oraz sklepik z pamiątkami. Miłośnicy strażactwa koniecznie muszą zajrzeć do drewnianej remizy strażackiej, wzorowanej na obiektach z Lipinek i Biegonic. Wewnątrz udostępniono do przymierzenia kopie mosiężnych hełmów strażackich oraz zabytkowy wóz bojowy z pompą ręczną, a tuż obok z kapliczki nad bezpieczeństwem czuwa św. Florian.

W północnej i zachodniej części kompleksu odtworzono unikalne domy podcieniowe i przysłupowe. Oglądamy tam m.in. mieszkanie i warsztat żydowskiego krawca z Czchowa, starą pocztę galicyjską z Lipnicy Murowanej, dawny zakład cyrulika połączony z maglem oraz sklepik kolonialny oferujący asortyment typu „szwarc-mydło-powidło”. Architektonicznym dopełnieniem całości, stojącym nieco na uboczu za ratuszem, jest elegancki dwór szlachecki z Łososiny Górnej, mieści się w nim czytelnia i Przedszkole Galicyjskie.

Kulinarne smaki XIX-wiecznej Galicji – od steku cesarskiego po węgierskie naleśniki

Zwiedzanie dawnych wnętrz potrafi wywołać niemały apetyt, a Miasteczko Galicyjskie podchodzi do tradycji kulinarnych równie poważnie, co do architektury. Wschodnią pierzeję rynku zajmuje rekonstrukcja XVIII-wiecznej Karczmy z Orawki, funkcjonująca jako Gospoda. Lokatorskie menu opiera się na tradycyjnych recepturach grup etnicznych zamieszkujących region za panowania cesarza Franciszka Józefa I, łącząc dania kuchni polskiej, austriackiej, niemieckiej oraz węgierskiej.

W karczmie skosztujemy m.in. królewskiego bulionu, czerwonego barszczu, kwaśnicy, bigosu galicyjskiego, rzemieślniczych pierogów czy kaczki i pieczonej jagnięciny. Prawdziwym hitem karty jest „Stek Jaśnie Pana” przygotowywany z ulubionego mięsa cesarza – wołowiny – oraz węgierskie palaczinta hortobadzkie (naleśniki z pikantnym gulaszem). Po obfitym posiłku warto udać się do cukierni urządzonej w stylu fin de siècle w domu z Ciężkowic, gdzie organizowane są degustacje tradycyjnych wyrobów wypiekanych według starych receptur.

Miasteczko Galicyjskie Nowy Sącz: Godziny otwarcia, dojazd i parking

Miasteczko Galicyjskie zlokalizowane jest przy ul. Lwowskiej 226 w Nowym Sączu, około 4 km od ścisłego centrum miasta, tuż przy drodze krajowej nr 28. Dojazd samochodem jest bardzo wygodny, a przed bramą główną na turystów czeka obszerny, bezpłatny parking na ponad 80 miejsc. Rowerzyści mogą skorzystać ze stojaków usytuowanych przy wejściu.

Osoby korzystające z komunikacji miejskiej łatwo dojadą z Dworca MPK (przy Al. Batorego) autobusami linii 25, 27 oraz 30. Odległość od głównego dworca PKP wynosi około 4,2 km, a od dworca autobusowego MDA – 3,9 km.

Na dokładne zwiedzanie ekspozycji warto zarezerwować około 60 minut. Obiekt funkcjonuje w dwóch sezonach:

• Sezon letni (1 maja – 15 października): wtorek – niedziela w godzinach 10:00 – 18:00 (ostatnie wejście na ekspozycję o 17:00).
• Sezon zimowy (16 października – 30 kwietnia): wtorek – niedziela w godzinach 9:00 – 16:00 (ostatnie wejście o 15:00).

Warto pamiętać, że punkt kasowy zamykany jest na godzinę przed końcem pracy muzeum. Obiekt jest nieczynny w poniedziałki oraz wybrane dni świąteczne (1 i 6 stycznia, Sobotę Wielkanocną, Niedzielę i Poniedziałek Wielkanocny, Boże Ciało, 1 listopada oraz 24, 25 i 26 grudnia). Osoby niepełnoletnie mogą przebywać na terenie Miasteczka wyłącznie pod opieką dorosłych.

Zobacz również:

Konkurs Gamer CV - pierwszy krok na rynku pracy i szansa na atrakcyjne nagrody

Program "Czyste Powietrze" – dla kogo? Jak złożyć wniosek?

Cennik biletów i rezerwacja wizyty

Wstęp na teren samego rynku i spacer między zabytkowymi elewacjami bez wchodzenia do ekspozycji wnętrz jest całkowicie bezpłatny. Co więcej, w każdą środę zwiedzanie wnętrz Miasteczka Galicyjskiego jest również darmowe. W kasie biletowej można płacić kartą płatniczą, honorowane są także Karta Dużej Rodziny oraz Nowosądecka Karta Rodziny 5+.

Bilety na wstęp do samych wnętrz Miasteczka Galicyjskiego kształtują się następująco:

• Bilet normalny: 20 zł
• Bilet ulgowy: 15 zł
• Bilet rodzinny (2 dorosłych + 2 dzieci do 16 lat): 58 zł
• Usługa przewodnicka w języku angielskim: 130 zł

Dla osób planujących pełne zwiedzanie przygotowano atrakcyjne bilety łączone, obejmujące Miasteczko Galicyjskie oraz sąsiadujący Sądecki Park Etnograficzny. W sezonie letnim bilet łączony normalny kosztuje 32 zł, ulgowy 22 zł, a rodzinny 90 zł (opcjonalny przewodnik w j. polskim po skansenie – 150 zł dla grupy do 25 osób). W sezonie zimowym bilet posezonowy łączony kosztuje 27 zł (rodzinny 78 zł) i obejmuje spacer po skansenie oraz zwiedzanie wnętrz w Miasteczku. Turyści indywidualni nie muszą dokonywać wcześniejszych rezerwacji, natomiast dla grup zorganizowanych (powyżej 10 osób) rezerwacja jest obowiązkowa (tel. 18 444 35 70 lub e-mail: kasamg@muzeum.sacz.pl).

Źródło zdjęć w artykule: miasteczko-galicyjskie.pl, autor: Adrianna Michalik